Πρόβλημα ύπνου; Φύγε από την πόλη και κοιμήσου σαν πουλάκι

Σε περίπτωση που δυσκολεύεσαι να κοιμηθείς, νέα έρευνα υποστηρίζει πως λίγες μέρες μακριά από τα φώτα της πόλης, στην ηρεμία της φύσης, είναι το μυστικό που θα μπορούσε να σε βοηθήσει. Τι περιμένεις λοιπόν; Οργάνωσε ένα ταξίδι.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Μπόλντερ και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Current Biology, προτείνοντας ότι η δυσκολία πολλών ανθρώπων να κοιμούνται και να ξυπνούν νωρίς και με ανεβασμένη διάθεση, μπορεί να έχει πολύ απλή λύση.

Επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης ήταν ο καθηγητής κινησιολογίας και εφαρμοσμένης φυσιολογίας Kenneth Wright, ο οποίος μαζί με την ερευνητική του ομάδα προχώρησαν στην έρευνα, σύμφωνα με τα ευρήματα της οποίας το camping στη φύση βοηθάει στον καλύτερο ύπνο, επηρεάζοντας το βιολογικό ρολόι των ανθρώπων.

Το βιολογικό ρολόι ενός ατόμου ρυθμίζεται εν μέρει από την έκθεση του εν λόγω ατόμου στο φως, όπως σημείωσαν οι ερευνητές στη μελέτη, για να εξηγήσουν τις παρατηρήσεις τους. Τα σύγχρονα περιβάλλοντα στα οποία κινούμαστε, ειδικά οι φωτισμένες απ’ άκρη σ’ άκρη πόλεις, «τρελαίνουν» τα βιολογικά μας ρολόγια, καθώς μας εκθέτουν σε φως εκτός των ωρών της φυσικής ηλιοφάνειας.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να κοιμόμαστε όλο και πιο αργά, φαινόμενο που έχει συσχετιστεί με αρνητική απόδοση στις καθημερινές μας εργασίες, χαμηλή παραγωγικότητα στη δουλειά ή στο σχολείο, καταχρήσεις, διαταραχές της διάθεσης, αλλά και αρνητικά αποτελέσματα υγείας.

«Ένα Σαββατοκύριακο για camping», όμως, «μπορεί να επαναφέρει [στη σωστή ρύθμιση] το βιολογικό μας ρολόι πολύ γρήγορα», σχολίασε σε σχετικό δελτίο τύπου ο καθηγητής Wright.

Όπως παρατήρησαν οι ερευνητές, οι συμμετέχοντες στην έρευνά τους, αφού πέρασαν λίγες νύχτες μακριά από τα σύγχρονα ηλεκτρικά φώτα, τις τηλεοράσεις, τα smartphones, τα tablets και τους λαμπτήρες κάθε είδους, κατάφεραν να κοιμούνται νωρίτερα από ό,τι συνήθως.

Πιο απλά, η αποφυγή του σύγχρονου υπέρ-φωτισμένου περιβάλλοντος μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τον καλύτερο συγχρονισμό του βιολογικού ρολογιού ενός ατόμου με τον φυσικό κύκλο της μέρας και της νύχτας, με αποτέλεσμα καλύτερο ύπνο και κατ’ επέκταση, πιο ποιοτική ζωή.

Πώς το camping βοηθάει το βιολογικό μας ρολόι

Οι ερευνητές πίσω από τη νέα μελέτη είχαν εντοπίσει σε προηγούμενη έρευνά τους ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής με το τεχνητό φως, προκαλεί καθυστέρηση δύο ολόκληρων ωρών στο εσωτερικό μας ρολόι, η οποία μπορεί να «διορθωθεί», με μία εβδομάδα με αυξημένη έκθεση στον καλοκαιρινό ήλιο.

Κτίζοντας σε εκείνη τη διαπίστωση, οι ερευνητές πραγματοποίησαν δύο πειράματα στα πλαίσια της νέας μελέτης τους, με στόχο να απαντήσουν σε ερωτήματα όπως κατά πόσο μπορεί το βιολογικό ρολόι να διορθωθεί και τις άλλες εποχές, κυρίως τον χειμώνα, αλλά και πόσο γρήγορα μπορεί να γίνει αυτή η διόρθωση.

Camping τον χειμώνα

Στο πρώτο πείραμα, οι ερευνητές κάλεσαν 5 δραστήριους ανθρώπους να κάνουν camping μήνα Δεκέμβριο, για έξι ημέρες στον κρύο χειμώνα του Κολοράντο, χωρίς πρόσβαση σε ηλεκτρονικές συσκευές όπως φακούς και κινητά.

Πριν το ταξίδι, οι συμμετέχοντες πέρασαν έξι ημέρες τηρώντας το καθημερινό, σύνηθες πρόγραμμα ύπνου τους και υποβλήθηκαν σε εξετάσεις, με σκοπό να μετρηθούν τα επίπεδα της μελατονίνης τους (τα οποία «προδίδουν» τους ρυθμούς του βιολογικού ρολογιού) σε ένα τυπικό εικοσιτετράωρο.

Όταν οι συμμετέχοντες επέστρεψαν από το camping, η ερευνητική ομάδα μέτρησε ξανά τα επίπεδα της μελατονίνης τους.

Τα ευρήματα έδειξαν πως κατά τη διάρκεια του camping, οι άνθρωποι είχαν εκτεθεί σε 13 φορές περισσότερο φως από εκείνο στο οποίο εκτέθηκαν τις προηγούμενες έξι ημέρες στην πόλη. Επιπλέον, όσο βρίσκονταν για camping, οι συμμετέχοντες κοιμόντουσαν 2,5 ώρες νωρίτερα σε σχέση με όταν βρίσκονταν στην πόλη και απολάμβαναν 2,3 ώρες περισσότερο ύπνο.

Μετά το camping, τα επίπεδα της μελατονίνης των συμμετεχόντων άρχισαν να ανεβαίνουν 2,5 ώρες νωρίτερα κάθε ημέρα σε σχέση με πριν από το ταξίδι, γεγονός που δείχνει ότι τα εσωτερικά τους ρολόγια είχαν γυρίσει 2,5 ώρες πίσω, ως αποτέλεσμα της ζωής μακριά από τα τεχνητά φώτα. Ακόμα και επιστρέφοντας στην πόλη, οι συμμετέχοντες κοιμόντουσαν πλέον νωρίτερα.

Camping το καλοκαίρι

Με το δεύτερο πείραμα, οι ερευνητές θέλησαν να διερευνήσουν αν η εποχή και οι καιρικές συνθήκες παίζουν ρόλο στη διαμόρφωση του βιολογικού μας ρολογιού από τη διανυκτέρευση μακριά από τα σύγχρονα περιβάλλοντα διαβίωσης, για αυτό το πραγματοποίησαν καλοκαίρι, μήνα Ιούλιο.

Αυτήν τη φορά μία νέα ομάδα 14 δραστήριων ανθρώπων συμμετείχαν στο πείραμα. Οι 5 από τους συμμετέχοντες έμειναν στο σπίτι, ενώ οι άλλοι 9 πήγαν για camping, αλλά σε αντίθεση με τους συμμετέχοντες του χειμώνα, είχαν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν φακούς (αλλά όχι άλλες ηλεκτρονικές συσκευές) και έμειναν στο camping για μόνο ένα Σαββατοκύριακο.

Η ερευνητική ομάδα προχώρησε στη διαδικασία μέτρησης της μελατονίνης των συμμετεχόντων, όπως ακριβώς και στο πρώτο πείραμα, πριν και μετά την έναρξη της περιόδου camping.

Στο δεύτερο πείραμα διαπιστώθηκε ότι οι συμμετέχοντες που πήγαν για camping εκτέθηκαν σε περισσότερο φως σε σχέση με όσους έμειναν στο σπίτι. Ωστόσο, η αύξηση της έκθεσης των campers σε φως ήταν «μόνο» τετραπλάσια το καλοκαίρι.

Η ερευνητική ομάδα σημειώνει πως αυτό συμβαίνει επειδή οι άνθρωποι το καλοκαίρι είχαν ήδη εκτεθεί σε περισσότερο φως, καθώς βρίσκονταν πιο πολλές ώρες σε εξωτερικούς χώρους και ο ήλιος παραμένει στον ουρανό περισσότερο.

Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, οι συμμετέχοντες που πήγαν για camping, κοιμόντουσαν περίπου την ίδια ώρα με τις υπόλοιπες μέρες της εβδομάδας, κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου που πέρασαν στη φύση. Ωστόσο, όσοι είχαν μείνει σπίτι, έπεφταν για ύπνο σχεδόν 3 ώρες αργότερα, το Σάββατο και την Κυριακή, σε σχέση με τις καθημερινές.

Επιπλέον, τα επίπεδα μελατονίνης των campers, μετά το διήμερο στη φύση, άρχισαν να ανεβαίνουν 1,5 ώρα νωρίτερα, ενώ εκείνα όσων έμειναν σπίτι ανέβαιναν κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου 1 ώρα αργότερα.

Πιο απλά, το καλοκαιρινό camping βοηθούσε τους συμμετέχοντες να διατηρούν τους κύκλους του ύπνου τους σε πιο φυσιολογικά πλαίσια, αποτρέποντας τη διατάραξή τους η οποία παρατηρείται τυπικά τις ημέρες του Σαββατοκύριακου και προκαλεί μία καθυστέρηση στο εσωτερικό μας ρολόι.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι άνθρωποι αντιδρούν στις εποχικές αλλαγές του ηλιακού φωτός, όπως και άλλα ζώα, αλλά οι σύγχρονες ανέσεις τείνουν να απορρυθμίζουν τα βιολογικά μας ρολόγια και να οδηγούν σε δυσκολίες ύπνου

Η παραπάνω έρευνα επιδεικνύει, παράλληλα, την πιθανή λύση στο πρόβλημα: Μερικές μέρες κατασκήνωσης στη φύση, ίσως είναι αρκετές για να κοιμόμαστε μία ώρα νωρίτερα, σύμφωνα με τον καθηγητή Wright.

Σε περίπτωση που δεν μπορούμε να φεύγουμε μακριά από την πόλη, ο ειδικός συστήνει να διατηρούμε ένα κανονικό πρόγραμμα ύπνου, να απολαμβάνουμε περισσότερη έκθεση στον ήλιο κατά τη διάρκεια της ημέρας και να μειώνουμε την έκθεσή μας στο τεχνητό φως τη νύχτα.

Μελλοντικός στόχος της ομάδας του Wright είναι να υπολογίσουν πόσο ακριβώς ηλιακό φως χρειάζεται για να μετακινηθεί το βιολογικό μας ρολόι προς τη μία ή την άλλη πλευρά και να εξερευνήσουν σε βάθος τη σχέση της μετακίνησης με την ανθρώπινη υγεία.

«Τα ευρήματά μας τονίζουν την ανάγκη για έναν αρχιτεκτονικό σχεδιασμό ο οποίος φέρνει το φυσικό φως του ήλιου μέσα στο σύγχρονο περιβάλλον», πρόσθεσε καταλήγοντας ο καθηγητής Wright.