Πασχαλινό ταξίδι; Να γιατί ίσως επιστρέψεις «κομμάτια»

Αν είσαι από τους ανθρώπους που όταν κοιμούνται μακριά από το σπίτι, ξυπνάνε κουρασμένοι, ακόμα και όταν βρίσκονται σε διακοπές, διάβασε τι λένε οι επιστήμονες και κάνε τα κουμάντα σου.

Μεγάλη Εβδομάδα και κάποιοι από εμάς έχουν ήδη φύγει για πασχαλινές διακοπές, ενώ άλλοι ετοιμάζονται να το κάνουν. Όσοι φύγουν, πιθανότατα να διαπιστώσουν πως τα βράδια μακριά από το σπίτι, δεν είναι τόσο ξεκούραστα όσο περίμεναν. Πριν αναρωτηθούν το “γιατί”, καλύτερα να διαβάσουν την παρακάτω μελέτη.

Ο μη ικανοποιητικός ύπνος ενός ανθρώπου όταν κοιμάται μακριά από το κρεβάτι του, έχει αναγνωριστεί ως φαινόμενο εδώ και καιρό από τους ερευνητές του ύπνου, οι οποίοι του έδωσαν το όνομα «επίδραση της πρώτης νύχτας» ή «FNE». Τώρα, μία πρόσφατη μελέτη φαίνεται ότι κατάφερε, επιτέλους, να εξηγήσει τις αιτίες που οδηγούν σε αυτό.

Όπως ισχυρίζονται οι ερευνητές, με επικεφαλής τη Yuka Sasaki, ειδική στη γνωσιακή γλωσσολογία και τις ψυχολογικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Brown, στη μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Current Biology, το φαινόμενο FNE είναι ουσιαστικά, ένας μηχανισμός επιβίωσης:

«Ο μισός εγκέφαλος ‘κρατά τσίλιες’ και κοιμάται μόνο ελαφρά, προκειμένου να είναι σε ετοιμότητα σε περίπτωση που ο νέος χώρος αποδειχθεί ανασφαλής», εξηγεί η ερευνητική ομάδα.

Για να καταλήξουν στα συμπεράσματά τους, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν έναν συνδυασμό τριών διαφορετικών σαρώσεων εγκεφάλου, για να παρακολουθήσουν τους ανθρώπους την ώρα που κοιμούνται. Όπως διαπίστωσαν, το αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου των ανθρώπων που κοιμούνται μακριά από οικείο περιβάλλον, έχει «μειωμένο βάθος ύπνου».

Επιπλέον, στα πειράματα των ερευνητών, καταγράφηκαν ενισχυμένες αντιδράσεις του εγκεφάλου των συμμετεχόντων σε ασυνήθιστους ήχους και άλλα εξωτερικά ερεθίσματα, γεγονός που τους οδήγησε στο συμπέρασμα ότι «το ένα ημισφαίριο [κατά τη διάρκεια του φαινομένου FNE] παραμένει πιο ενεργό από το άλλο, για να παρακολουθεί ασυνήθιστους ήχους, κατά τη διάρκεια του ύπνου».

Όπως σημειώνει η ερευνητική ομάδα, «τα στοιχεία είναι σύμφωνα με την υπόθεση ότι ο προβληματικός ύπνος σε ένα άγνωστο περιβάλλον είναι μία πράξη επιβίωσης σε ένα περιβάλλον με το οποίο δεν είμαστε εξοικειωμένοι και το οποίο είναι πιθανά επικίνδυνο».

Πρόκειται για μία τακτική επιβίωσης, αν αποδειχθεί ως τέτοια, την οποία ο άνθρωπος μοιράζεται σε κάποιο βαθμό με άλλα ζώα, όπως τα είδη της θάλασσας (δελφίνια, φάλαινες και άλλα) και κάποια πουλιά, τα οποία γνωρίζουμε ότι κοιμούνται μόνο στο ένα ημισφαίριο του εγκεφάλου, ενώ το άλλο παραμένει ξύπνιο.

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι στους ανθρώπους, το φαινόμενο δεν είναι τόσο έντονο, καθώς και ότι το ημισφαίριο που παραμένει πιο ενεργό δεν είναι απαραίτητα το αριστερό, καθώς αργότερα κατά τη διάρκεια του ύπνου, μπορεί να αλλάξει θέση με το δεξί -ο εγκέφαλος, δηλαδή, λειτουργεί με ένα δικό του σύστημα βάρδιας.

Φυσικά, επειδή οι εγκέφαλοι των ανθρώπων είναι ιδιαίτερα ευέλικτοι, δεν βιώνουν όλοι οι άνθρωποι το φαινόμενο FNE, όταν κοιμούνται μακριά από το σπίτι. Ωστόσο, για να μειώσουμε αυτές τις πιθανότητες, η καθηγήτρια Sasaki προτείνει όταν ταξιδεύουμε, να παίρνουμε μαζί το μαξιλάρι μας.